De markt voor oude meesters wordt selectiever. Uitzonderlijke, marktfrisse schilderijen kunnen bieders ver boven de schatting trekken, maar twijfel over prijs, conditie of attributie wordt hard afgestraft. Schaarste speelt daarbij een steeds grotere rol. Het aanbod van topwerken blijft beperkt, terwijl de vraag ernaar sterk kan zijn.
Het aantal verkochte oude meesters daalde vorig jaar, terwijl de omzet juist sterk opliep. Tegelijk sprong het aantal werken dat meer dan $1 miljoen opbracht van 37 naar 80.[1] Meer geld, maar minder schilderijen. Daar wordt het volgens ons dan ook interessant als gegeven.
De cijfers wijzen niet op een markt die over de volle breedte stijgt. Ze wijzen eerder op een markt die steeds sterker wordt bepaald door wat er toevallig beschikbaar komt. En vooral als het om uitzonderlijke werken gaat, blijven de biedingen niet achter.
Een Canaletto waarvoor nauwelijks een alternatief bestaat
Op 1 juli 2025 verkocht Christie’s in Londen Canaletto’s Venice, the Return of the Bucintoro on Ascension Day voor €37,2 miljoen ($43,9 miljoen) inclusief opgeld. Het was een nieuw veilingrecord voor Canaletto.[2] Interessanter is waarom bieders juist voor dit werk zo ver gingen.
Het doek dateert uit het begin van de jaren 1730, een van de sterkste perioden van Canaletto’s Venetiaanse productie. Al in 1736 hing het bij Sir Robert Walpole in Downing Street. In bijna drie eeuwen erna had het daarna slechts enkele eigenaren.
Dat is het soort combinatie dat de markt voor oude meesters wakker kan schudden. Er is sprake van een topperiode, een herkenbaar onderwerp, een oude provenance, weinig handelsgeschiedenis en een belangrijke plaats binnen het oeuvre. Een verzamelaar die het laat lopen, weet niet wanneer iets vergelijkbaars opnieuw verschijnt. Het probleem is dat Canalettos van deze kwaliteit en met deze geschiedenis nauwelijks vervangbaar zijn.
Twee Van Huysums en twee biedgevechten
Een ander voorbeeld zijn twee stillevens van Jan van Huysum (1682-1749), aangeboden bij Christie’s Londen op 30 juni 2026. Fruit and Flowers in a Wicker Basket had een richtprijs rond €3,5 miljoen en bracht €7,6 miljoen op. Het gesigneerde en 1734 gedateerde Flowers in a Terracotta Vase werd eveneens rond €3,5 miljoen geschat en eindigde op €6,4 miljoen.[3]
Van Huysum was tijdens zijn leven al buitengewoon duur. Zijn bloem- en fruitstukken combineerden botanische precisie met een bijna onwaarschijnlijk goede penseelvoering. Het licht valt door bladeren en bloemblaadjes, insecten verschijnen tussen de bladeren.
Beide panelen hadden aanzienlijke verzamelgeschiedenissen. Fruit and Flowers was onder meer eigendom geweest van hertogin de Berry. Het andere werk passeerde door de verzameling van koning Willem II. In de negentiende eeuw bracht Baron Lionel Nathan de Rothschild de schilderijen als pendanten samen.
Toen ze in 2026 terugkeerden, kwamen twee werken op de markt die al ruim twintig jaar niet publiek waren aangeboden en die tot de ambitieuzere voorbeelden binnen Van Huysums oeuvre behoren. Dat is precies het materiaal waarvoor de markt momenteel wel wil bewegen.
De markt betaalt ook voor ontdekkingen
J.M.W. Turners The Rising Squall, Hot Wells, from St Vincent’s Rock, Bristol laat een andere kant zien. In 2024 werd het schilderij bij Dreweatts verkocht als een werk van een follower of Julius Caesar Ibbetson. De prijs inclusief kosten was grofweg enkele honderden euro’s.
Na reiniging en verder onderzoek veranderde de catalogisering volledig. Het bleek Turners vroegst bekende olieverfschilderij dat publiek was geëxposeerd. Een werk dat in 1793 aan de Royal Academy hing toen Turner zeventien jaar oud was. Sotheby’s schatte het in juli 2025 op ongeveer €230.000–350.000 ($270.000-410.000). De hamer viel op £1,5 miljoen.[4]
Attributie, provenance, tentoonstellingsgeschiedenis en wetenschappelijke consensus vormen een belangrijk onderdeel. Een schilderij dat van “follower of” naar een gedocumenteerde vroege Turner verschuift, verhuist in één klap naar een andere markt. Bieders betalen niet uitsluitend voor weinig aanbod, ze betalen voor aanbod waarvan ze overtuigd zijn.
Gentileschi, museaal en commercieel gewild
Bij Artemisia Gentileschi (1593-na 1654) wordt die schaarste goed zichtbaar. Christie’s verkocht in februari 2026 in New York haar kleine Self-Portrait as Saint Catherine of Alexandria voor circa €4,8 miljoen.[5] Het wordt gerekend tot slechts vijf bekende letterlijke zelfportretten van Gentileschi. Drie daarvan bevinden zich inmiddels in musea.
Daar krijgt het begrip schaarste meer betekenis. Van vijf bekende werken zijn er nog maar twee buiten museumcollecties. Tegelijk is Gentileschi in de afgelopen jaren stevig in de kunsthistorische canon opgeschoven en belangrijker geworden. De National Gallery verwierf in 2018 een ander Self Portrait as Saint Catherine of Alexandria.[5]
Maar de markt laat ook net zo makkelijk afweten
Op dezelfde Sotheby’s-avond waarop Turner naar circa €2,2 miljoen ($2,6 miljoen) schoot, bleef een werk van Clara Peeters onverkocht. A Presumed Self-Portrait with a Lavish Display of Objects in a Vanitas Still Life and a Still Life of Flowers in a Glass Vase had een schatting van ongeveer €1,4-2,1 miljoen.[6] Peeters is een van de weinige bekende vrouwelijke professionele schilders uit het vroege zeventiende-eeuwse Antwerpen en van haar oeuvre zijn slechts enkele tientallen werken bekend. Was het een te ambitieuze schatting?
Niet duurder, maar de markt is moeilijker geworden
Een bought-in schilderij is niet noodzakelijk slecht. Maar er wordt wel een patroon zichtbaar. De Old Master-markt lijkt harder te worden. Wanneer een schilderij een overtuigende combinatie biedt van kwaliteit, zeldzaamheid, kunsthistorische betekenis, conditie, provenance en marktfrisheid, kan de concurrentie snel oplopen. Canaletto en Van Huysum laten dat aan de bovenkant zien. Gentileschi laat zien wat er gebeurt met gering aanbod en tegelijk met institutionele herwaardering. Turner toont hoeveel gewicht nieuwe kennis kan hebben.
Aan de andere kant worden de zwakke plekken onmiddellijk zichtbaar zodra een schatting ambitieus wordt. Een twijfelachtige identificatie, een ingewikkelde conditie, een minder overtuigende plaats binnen het oeuvre of simpelweg een te hoge prijs. En bieders zullen het laten afweten.
Schaarste speelt daarin zonder twijfel een rol. Veel van de belangrijkste historische schilderijen bevinden zich al generaties in musea of particuliere collecties. Wanneer een uitzonderlijk werk eenmaal door een museum wordt verworven, verdwijnt het uit de markt. En nieuwe Rembrandts, Van Huysums of Canalettos worden ondertussen niet meer gemaakt.
Heeft u een bijzondere belangstelling voor deze kunstenaar of voor dit onderwerp?
Volgt u deze kunstenaar of bent u een werk tegengekomen waarover u meer wilt weten? Wij doen regelmatig onderzoek naar werken die op de markt verschijnen en wisselen graag van gedachten over kwaliteit, provenance, kunsthistorische context en eerdere verkoopresultaten. U kunt ons rechtstreeks bereiken via info@antonello.art.
Noten en bronnen
[1] Clare McAndrew, Arts Economics, The Art Basel and UBS Art Market Report 2026.
[2] Christie’s, Old Masters Evening Sale, Londen, 1 juli 2025, Giovanni Antonio Canal, called Canaletto, Venice, the Return of the Bucintoro on Ascension Day, verkocht voor £32.000.000 inclusief opgeld.
[3] Christie’s, Old Masters Evening Sale, Londen, 30 juni 2026, Jan van Huysum, Fruit and Flowers in a Wicker Basket en Flowers in a Terracotta Vase, verkocht voor respectievelijk £6.500.000 en £5.550.000 inclusief opgeld.
[4] Sotheby’s, Old Master and 19th Century Paintings Evening Auction, Londen, 2 juli 2025, lot 28, J.M.W. Turner, The Rising Squall, Hot Wells, from St Vincent’s Rock, Bristol, schatting £200.000–300.000, gerealiseerd £1,5 miljoen hamerprijs.
[5] Christie’s, Old Masters, New York, 4 februari 2026, Artemisia Gentileschi, Self-Portrait as Saint Catherine of Alexandria, verkocht voor $5.700.000 inclusief opgeld.
[6] Sotheby’s, Old Master and 19th Century Paintings Evening Auction, Londen, 2 juli 2025, Clara Peeters, A Presumed Self-Portrait with a Lavish Display of Objects in a Vanitas Still Life and a Still Life of Flowers in a Glass Vase, schatting £1,2–1,8 miljoen, onverkocht gebleven.
