Wie de veilingen van Oude Meesters de afgelopen jaren heeft gevolgd, kan moeilijk om Abel en Jacob Grimmer heen. Van Parijs tot New York en recent opnieuw in Wenen worden goede werken niet alleen ambitieuzer geschat, maar soms met opmerkelijke biedstrijd verkocht. De aantrekkingskracht is begrijpelijk: de Grimmers staan midden in de grote Antwerpse landschapstraditie van Bruegel, terwijl hun beste schilderijen nog in een geheel andere prijscategorie opereren.
Op 28 april 2026 gebeurde bij Dorotheum iets dat onze aandacht trok. Een klein paneel van Jacob Grimmer, The Flight into Egypt, a Fortress Beyond, was voorzichtig getaxeerd op €15.000–20.000 ($17.000–23.000). De hamerstrijd eindigde pas bij een koopprijs van €109.200 ($127.000), inclusief opgeld.[1]
Direct daarna kwam nóg een Jacob Grimmer onder de hamer. Zelfde formaat, dezelfde schatting van €15.000–20.000 ($17.000–23.000), opnieuw afkomstig uit de voormalige collectie van kunsthandelaar Jacques Goudstikker. Landscape with Noli me tangere bracht €78.000 ($91.000) op.[2] Twee opeenvolgende kavels, ieder geschat op maximaal €20.000 en samen verkocht voor bijna €190.000. Dat begint op een trend te lijken. En Wenen staat niet alleen.
De Grimmers komen los
In Parijs had Artcurial in november 2022 al een opvallend voorproefje gegeven. Tijdens de veiling van de collectie van baron en barones Vaxelaire kwam een groep Vlaamse schilderijen waarin Jacob en Abel Grimmer uitzonderlijk goed vertegenwoordigd waren.
Jacobs Castle in a Landscape with a Shepherd werd geschat op €80.000–120.000 ($93.000–140.000) en verkocht voor €164.000 ($191.000). Een Allegory of the Seasons in a Landscape, geschat op €40.000–60.000 ($47.000–70.000), kwam op €78.720 ($92.000).[3] Maar de uitschieter was Abel. Een vrijwel complete reeks van tien kleine ronde panelen met de maanden van het jaar – grotendeels gesigneerd en gedateerd 1606, begon met een schatting van €600.000–1 miljoen ($699.000–1,17 miljoen). Het resultaat: €1.538.400 ($1,79 miljoen).[4]
Het ging niet om tien willekeurige Grimmers die toevallig bij elkaar waren gezet. Ze bleven generaties bijeen en kwamen uiteindelijk in de Vaxelaire-collectie terecht. Bovendien staan ze in Reine de Bertier de Sauvigny’s catalogue raisonné. Juist dergelijke combinaties: oud bezit, een grotendeels intacte serie, literatuurvermelding en onmiddellijk herkenbare voorstelling, zijn van groot belang.
In maart 2025 kwam daar Christie’s Parijs bij. Abel Grimmers Spring, een klein paneel van ongeveer 31 bij 43 centimeter, was getaxeerd op €250.000–350.000 ($291.000–408.000). Het bracht €504.000 ($587.000) op, inclusief buyer’s premium.[5]
Op 5 februari 2026 verkocht Sotheby’s Abel Grimmers gesigneerde en gedateerde Interior of the Antwerp Cathedral uit 1595. De schatting bedroeg omgerekend circa €172.000–258.000 ($200.000–300.000). De uiteindelijke prijs kwam op ongeveer €676.000 ($787.400), inclusief opgeld.[6] Het paneel had een lange, uitvoerig gedocumenteerde provenance en was al in 1857 tentoongesteld bij de British Institution.
Wanneer een sterke Grimmer op de markt komt, is er een groep kopers die duidelijk bereid is boven de verwachtingen van het veilinghuis uit te gaan.
Waarom juist Grimmer?
Het makkelijke antwoord is Bruegel. Het interessantere antwoord is dat de Grimmers veel meer zijn dan een betaalbaar alternatief daarvoor.
Jacob Grimmer, geboren rond 1525/26 en overleden omstreeks 1590, was vrijwel een exacte tijdgenoot van Pieter Bruegel the Elder. Hij behoort tot de generatie waarin het landschap in Antwerpen van achtergrond naar zelfstandig onderwerp evolueerde. Zijn zoon Abel, geboren rond 1570, zette die traditie voort, maar met een eigen voorkeur voor helder opgebouwde dorpen, seizoenen, markten, kerken en landelijke werkzaamheden.
In de maand- en seizoencycli van Abel Grimmer keren motieven terug die voortbouwen op de prenten en composities van Pieter Bruegel de Oudere en Hans Bol.[4] Bij Abels A Winter Landscape with Skaters, verkocht in 2022 voor €190.500 ($222.000) is dat eveneens zichtbaar. Figuren en motieven sluiten daar aan bij de wereld van Pieter Bruegel de Oudere, onder meer via diens tekening van schaatsers bij de Sint-Jorispoort. Tegelijk is het resultaat onmiskenbaar Grimmer: compacter, helderder georganiseerd en bijna miniaturistisch in de manier waarop het Vlaamse winterleven over het landschap wordt verdeeld.[7]
De prijskloof met Brueghel
Toch valt de financiële context niet weg te denken. Een belangrijke Pieter Brueghel the Younger speelt inmiddels in een andere marktlaag. Christie’s verkocht diens monumentale The Tower of Babel in 2022 voor omgerekend ongeveer €2,21 miljoen ($2,58 miljoen).[8] En zelfs dat is de secundaire Brueghel-markt. Pieter Bruegel the Elder zelf behoort tot die categorie kunstenaars waarvan belangrijk werk praktisch institutioneel is geworden: de kernstukken bevinden zich in musea en het aanbod op de open markt is uiterst beperkt. Dat creëert een interessante situatie.
Een verzamelaar die houdt van laat-zestiende-eeuwse Vlaamse landschappen, heuvelachtige vergezichten, kastelen, stadsranden, boeren, schaatsers, religieuze gebeurtenissen die haast terloops tussen het dagelijkse leven verschijnen, komt al snel in dezelfde kunsthistorische omgeving terecht. Alleen verandert de prijs zodra de naam op het kaartje verandert.
Bij Grimmer kan die verzamelaar bovendien een zelfstandige kunstenaar kopen, geen “follower of”, “circle of” of werkplaatsproduct. Bij de beste werken zijn er signaturen, dateringen, oude provenances en vermeldingen in de standaardliteratuur. Dat verschil wordt steeds zichtbaarder.
Wij zouden daarom niet zeggen dat verzamelaars Grimmer kopen omdat zij Brueghel niet meer kunnen betalen. Maar de enorme prijskloof maakt de vergelijking onvermijdelijk. Wie voor enkele honderdduizenden euro’s hoogwaardige Vlaamse zestiende-eeuwse schilderkunst zoekt, ziet bij Abel en Jacob Grimmer een combinatie van kunsthistorische nabijheid, herkenbaarheid en relatieve toegankelijkheid die bij de beroemdste namen uit dezelfde traditie nauwelijks meer bestaat.
Kleine panelen met veel wereld
Ook esthetisch sluiten de Grimmers opvallend goed aan bij de huidige manier van verzamelen. Veel van hun beste schilderijen zijn niet groot. De twee Jacob Grimmers die in april bij Dorotheum zo sterk presteerden, meten ieder slechts 31,5 bij 42,5 centimeter. Maar juist binnen die beperkte ruimte gebeurt veel.
Bij Jacob loopt een weg door een heuvelachtig landschap naar een vesting of stad. Een religieuze scène kan ergens in de voorgrond verborgen zitten, zonder de omgeving te domineren. Mensen reizen, boeren werken, bomen structureren het terrein en gebouwen leiden het oog naar de horizon. De religieuze titel is soms bijna secundair. Het landschap is het werkelijke onderwerp.
Bij Abel wordt die ordening nog scherper. Dorpsstraten, kerktorens, ommuurde steden en akkers worden in duidelijke kleurvlakken opgebouwd. De figuren zijn klein, maar geven de omgeving schaal en beweging. Daardoor werken de panelen tegelijk van een afstand en van dichtbij, een eigenschap die waarschijnlijk mede verklaart waarom ze in moderne collecties zo overtuigend kunnen zijn.
Een mooi museaal ijkpunt is The Marketplace in Bergen op Zoom in de National Gallery of Art in Washington, tegenwoordig voorzichtig geclassificeerd als “attributed to Abel Grimmer”. De markt, bebouwing, kerktoren, heuvel en vesting vormen een bijna cartografisch opgebouwde wereld, gevuld met tientallen kleine dagelijkse gebeurtenissen. Het is precies die combinatie van architectuur, topografie en menselijk detail die de beste Grimmers zo aantrekkelijk maakt.[9]
Provenance wordt een aanjager
De recente resultaten laten bovendien zien hoe belangrijk geschiedenis rond het object kan worden zodra een kunstenaarsmarkt serieuzer wordt. De twee Jacob Grimmers bij Dorotheum in 2026 waren in 1923 bij Jacques Goudstikker in Amsterdam. Ze werden dat jaar als Jacob Grimmer geëxposeerd in de Anderson Galleries in New York. The Flight into Egypt, a Fortress Beyond wordt bovendien vergezeld door correspondentie uit 1995 van Reine de Bertier de Sauvigny, auteur van de standaardcatalogus van Jacob en Abel Grimmer.[1]
De reeks van tien maanden bij Artcurial had een Plantin-Moretus-traditie en Vaxelaire-provenance.[4] De Interior of the Antwerp Cathedral bij Sotheby’s kon worden teruggevoerd tot Lord George Cavendish en zijn nakomelingen, verscheen al in een tentoonstelling in 1857 en is uitgebreid gepubliceerd.[6] Dat zijn drie zeer verschillende werken, aangeboden in drie verschillende landen, maar ze hebben één overeenkomst: het zijn objecten waaraan een serieus dossier hangt. En juist daar lijkt de markt momenteel bijzonder ontvankelijk voor.
Van buitenbeentje naar zelfstandige naam
De komende jaren zal waarschijnlijk blijken hoe ver deze herwaardering reikt. Voorlopig is vooral de snelheid waarmee de beste resultaten elkaar opvolgen opvallend. In 2022 kon Jacob Grimmers Castle in a Landscape with a Shepherd al boven de hoge estimate uitkomen op €164.000 ($191.000). Abel Grimmers maandenserie doorbrak in dezelfde veiling de grens van €1,5 miljoen.
In 2025 volgde Christie’s met €504.000 voor Spring. Begin 2026 kwam Sotheby’s met ongeveer €676.000 ($787.400) voor Interior of the Antwerp Cathedral. En enkele maanden later zag Dorotheum twee bescheiden geschatte Jacob Grimmers stijgen naar €109.200 en €78.000. Dat zijn niet langer alleen aardige resultaten voor specialisten die de namen al jaren kennen.
Er ontstaat een zichtbaar internationaal prijsniveau voor schilderijen die precies leveren wat de Grimmers op hun best zo goed kunnen: de Vlaamse wereld rond 1600 terugbrengen tot een paneel dat nauwelijks groter hoeft te zijn dan een vel papier. Bruegel blijft boven deze markt hangen. Dat kan ook nauwelijks anders. De Grimmers werkten in dezelfde artistieke geografie, gebruikten verwante onderwerpen en hielpen dezelfde revolutionaire belangstelling voor landschap, seizoen en dagelijks leven verder ontwikkelen.
De meest interessante ontwikkeling is dat kopers bij recente veilingen kennelijk niet wachten tot iemand hun uitlegt dat Abel en Jacob Grimmer bij die traditie horen. Zodra het juiste schilderij verschijnt, bieden ze ernaar.
Heeft u een bijzondere belangstelling voor deze kunstenaar of voor dit onderwerp?
Volgt u deze kunstenaar of bent u een werk tegengekomen waarover u meer wilt weten? Wij doen regelmatig onderzoek naar werken die op de markt verschijnen en wisselen graag van gedachten over kwaliteit, provenance, kunsthistorische context en eerdere verkoopresultaten. U kunt ons rechtstreeks bereiken via info@antonello.art.
Noten en bronnen
[1] Dorotheum, Old Master Paintings, Wenen, 28 april 2026, lot 32, Jacob Grimmer, The Flight into Egypt, a Fortress Beyond. Schatting €15.000–20.000; koopprijs €109.200 inclusief opgeld.
[2] Dorotheum, Old Master Paintings, Wenen, 28 april 2026, lot 33, Jacob Grimmer, Landscape with Noli me tangere. Schatting €15.000–20.000; koopprijs €78.000 inclusief opgeld.
[3] Artcurial, Collection baron & baronne Vaxelaire, Un hommage familial, Parijs, 9 november 2022, lot 11, Jacob Grimmer, Castle in a Landscape with a Shepherd, en lot 13, Allegory of the Seasons in a Landscape. Respectievelijk €164.000 en €78.720.
[4] Artcurial, dezelfde veiling, lot 12, Abel Grimmer, Ten Months of the Year, tien olieverfschilderijen op eiken paneel, grotendeels gesigneerd en gedateerd 1606. Schatting €600.000–1.000.000; gepubliceerd resultaat €1.538.400. Zie ook R. de Bertier de Sauvigny, Jacob et Abel Grimmer: Catalogue Raisonné, Brussel, 1991.
[5] Christie’s, The Onzea-Govaerts Collection, Parijs, 27 maart 2025, lot 3, Abel Grimmer, Spring. Schatting €250.000–350.000; prijs inclusief premium €504.000.
[6] Sotheby’s, Light and Life: The Lester L. Weindling Collection, New York, 5 februari 2026, lot 10, Abel Grimmer, Interior of the Antwerp Cathedral, 1595. Estimate $200.000–300.000; gerealiseerde prijs $787.400 inclusief opgeld.
[7] Dorotheum, Old Master Paintings I, Wenen, 9 november 2022, lot 26, Abel Grimmer, A Winter Landscape with Skaters, olieverf op paneel, 50 × 76 cm. Schatting €150.000–200.000; koopprijs €190.500 inclusief opgeld.
[8] Christie’s, Old Masters, New York, 10 juni 2022, Pieter Brueghel the Younger, The Tower of Babel. Gerealiseerde prijs $2.580.000.
[9] National Gallery of Art, Washington, The Marketplace in Bergen op Zoom, waarschijnlijk 1590 en 1597, attributed to Abel Grimmer, olieverf op paneel, 63,8 × 82,2 cm, inv. 1979.50.1.
