Op 15 september brengt Artcurial in Parijs een klein eiken paneel met een jachtscène onder de hamer als attribué à Roelandt Savery. De estimate bedraagt slechts €3.000-4.000. Interessanter dan dat bedrag is de voorgeschiedenis: in 1925 en 1932 heette het werk nog Lucas de Wael, terwijl het later in de Savery-literatuur belandde, met een expliciet voorbehoud over de dieren.
Een Roelandt Savery voor €3.000 klinkt aantrekkelijk. Het veilinghuis verkoopt op 15 september geen geaccepteerd schilderij van Savery, maar een toeschrijving: Scène de chasse dans un sous-bois de montagne, olieverf op paneel van 38 bij 50 centimeter, met restauraties. De catalogisering luidt nadrukkelijk attribué à Roelandt Savery. Estimate: €3.000–4.000.[1]
Dat verschil van enkele woorden is belangrijk. Het paneel heeft al minstens een eeuw geen stabiele identiteit. In een Brusselse veiling bij J. Fiévez op 21 december 1925 werd het als Lucas de Wael aangeboden. Meer dan een halve eeuw later nam Kurt J. Müllenmeister het op in zijn kritische oeuvrecatalogus van Savery uit 1988, als nummer 102. Maar ook daar was de zaak niet opgelost: bij de toeschrijving had hij bezwaren vanwege de uitvoering van de dieren.[2]
Daarmee wordt dit een ongewoon transparant attributiedossier. De vraag is niet simpelweg of een vergeten Savery goedkoop wordt aangeboden. Interessanter is waarom het schilderij kennelijk voldoende Savery-achtige kwaliteiten bezit om steeds opnieuw in diens omgeving terecht te komen, zonder daadwerkelijk geaccepteerd te zijn.
De twijfel zit precies waar de aandacht naartoe gaat
Op het eerste gezicht is goed te begrijpen waarom de naam Savery hier opduikt. Rechts dringt een donkere bosmassa bijna het hele beeldvlak binnen. Oude stammen, knoestige wortels en rotsformaties bouwen een steile, enigszins theatrale ruimte op. Links breekt het landschap plotseling open: de blik wordt langs een helling naar een koelere, blauwgroene verte geleid, met een nederzetting laag aan de horizon en hoge wolken erboven.
Tussen die twee werelden zitten de dieren verspreid. Herten verschijnen onder de bomen en langs de rotsen; andere dieren verdwijnen half in de bruine en groene voorgrond. Zij zijn niet simpelweg stoffage achteraf, maar sturen het oog door het bos. De donkere rechterhelft en de atmosferische opening links geven het paneel bovendien meer ruimtelijke ambitie dan de bescheiden afmetingen doen vermoeden.
Het vocabulaire ligt zonder twijfel dicht bij Savery. Het Rijksmuseum bezit bijvoorbeeld de gesigneerde en 1620 gedateerde Wild Boar Hunt in a Rocky Landscape, waarin een everzwijnenjacht, vluchtende herten, steile rotsformaties en een ver uitzicht eveneens in één dicht landschap zijn samengebracht.[3] Dat schilderij is geen directe compositievergelijking, maar het maakt duidelijk dat jacht, wild en bergachtig boslandschap volledig binnen Savery’s repertoire vallen.
Juist daarom is Müllenmeisters voorbehoud zo interessant. Op de reproductie van het Artcurial-paneel ogen enkele dierfiguren minder overtuigend uitgewerkt dan de landschappelijke structuur eromheen. Dat is geen basis om een toeschrijving af te wijzen. De catalogus vermeldt bovendien restauraties. Maar het verschil tussen het overtuigende ritme van stammen, rotsen en ruimte enerzijds en sommige wat stroevere dieren anderzijds is in ieder geval voorstelbaar als aanleiding voor zijn twijfel.
Het Rijksmuseum catalogiseert een gesigneerd schilderij uit 1623, The Poet Crowned by Two Apes at the Feast of the Animals, tegenwoordig als workshop of Roelant Savery. Daar spelen precies vergelijkbare argumenten: de dieren zijn volgens de museumcatalogus minder overtuigend en minder goed in het landschap geïntegreerd dan in zekere werken van Savery. Müllenmeister opperde bij dat schilderij Hans Savery II als mogelijke maker, hoewel diens oeuvre te onduidelijk is om die gedachte overtuigend te bewijzen.[4]
Hoe laag is €3.000–4.000 werkelijk?
Marktmatig wordt het verschil tussen een geaccepteerde Savery en een Savery-kandidaat snel zichtbaar. Artcurial verkocht in maart 2025 Taureaux, perroquet et autres animaux dans un paysage rocheux, een veel kleiner eiken paneel van 23,5 bij 26,5 centimeter, voluit als Roelandt Savery. Dat werk had een oude Brusselse provenance, was volgens een etiket in 1954 in Gent tentoongesteld en staat als nummer 116 in Müllenmeisters catalogus. Bij een estimate van €10.000–15.000 publiceerde Artcurial een resultaat van €13.120.[5]
Een sterkere marktvergelijking qua schaal is Christie’s A rocky wooded landscape with birds, deer and other animals. Dat paneel meet 36,5 bij 49,7 centimeter, bijna exact het formaat van het huidige lot, en staat eveneens in Müllenmeister, als nummer 159. Tijdens de veiling bleek bovendien dat het schilderij gesigneerd en 1627 gedateerd was. Christie’s bood het in New York in mei 2023 zonder reserve aan met een estimate van $30.000–50.000.[6] Het contrast met €3.000–4.000 is evident, maar ook logisch: een gesigneerd en gedateerd, zonder attributievoorbehoud gecatalogiseerd werk bevindt zich in een andere categorie dan lot 151.
Nog recenter bracht Dorotheum op 28 april 2026 een vroege A wooded river landscape with hunters onder de hamer. Het huis dateerde het circa 1603 en schatte het op €30.000–40.000. De gerealiseerde prijs bedroeg €44.000, inclusief opgeld.[7] Ook daar stonden jagers, dieren, dicht bos en een open vergezicht centraal. Het werk was wel groter, had een andere datering en werd zonder attributievoorbehoud als Savery aangeboden.
De echte inzet van lot 151
Daarmee wordt ook duidelijk waarom dit schilderij onze aandacht verdient. Het paneel bevat genoeg van de landschappelijke wereld rond Savery om de toeschrijving niet op voorhand triviaal te maken. Daarin verschilt dit lot van de talloze oude schilderijen die met een hoopvolle beroemde naam en weinig verdere onderbouwing worden aangeboden. Hier kunnen we de beweging bijna volgen: De Wael in 1925, De Wael in 1932, Savery in het kritische oeuvreonderzoek van 1988 maar onder voorbehoud, en in 2026 opnieuw Savery, zij het met de noodzakelijke woorden attribué à.
De veilingprijs zal uiteindelijk geen kunsthistorisch oordeel bewijzen. Maar de mate waarin verzamelaars bereid zijn voor deze gedocumenteerde onzekerheid te betalen, zegt wel iets over een klein maar fascinerend segment van de Old Master-markt: de zone waarin een bekende naam niet als zekerheid wordt gekocht, maar als nog onopgeloste vraag.
Heeft u een bijzondere belangstelling voor deze kunstenaar of voor dit onderwerp?
Volgt u deze kunstenaar of bent u een werk tegengekomen waarover u meer wilt weten? Wij doen regelmatig onderzoek naar werken die op de markt verschijnen en wisselen graag van gedachten over kwaliteit, provenance, kunsthistorische context en eerdere verkoopresultaten. U kunt ons rechtstreeks bereiken via info@antonello.art.
Noten en bronnen
[1] Artcurial, Maîtres anciens & du XIXe siècle, Parijs, 15 september 2026, lot 151, “Attribué à Roelandt Savery, Scène de chasse dans un sous-bois de montagne”; olieverf op paneel, 38 × 50 cm; estimate €3.000–4.000.
[2] Kurt J. Müllenmeister, Roelant Savery. Die Gemälde mit kritischem Oeuvrekatalog, Freren, 1988, p. 243, nr. 102.
[3] Rijksmuseum, Roelant Savery, Wild Boar Hunt in a Rocky Landscape, 1620, olieverf op paneel, 61 × 81,4 cm, inv. SK-C-447; gesigneerd en gedateerd.
[4] Yvette Bruijnen, “workshop of Roelant Savery, The Poet Crowned by Two Apes at the Feast of the Animals, 1623”, in J. Bikker (red.), Dutch Paintings of the Seventeenth Century in the Rijksmuseum, Amsterdam, 2007.
[5] Artcurial, Maîtres anciens & du XIXe siècle, Parijs, 27 maart 2025, lot 219, Roelandt Savery, Taureaux, perroquet et autres animaux dans un paysage rocheux, estimate €10.000–15.000; resultaat €13.120.
[6] Christie’s, New York, Old Master Paintings & Sculpture Online, 25 mei 2023, lot 20, Roelandt Savery, A rocky wooded landscape with birds, deer and other animals, 36,5 × 49,7 cm, estimate $30.000–50.000.
[7] Dorotheum, Old Master Paintings, Wenen, 28 april 2026, lot 77, Roelandt Savery, A wooded river landscape with hunters, estimate €30.000–40.000; gerealiseerde prijs €44.000 inclusief opgeld.
