Een anonieme Italiaanse Madonna and Child op paneel verschijnt op 2 oktober bij een Amerikaans veilinghuis met een schatting van $1.000-2.000. Bieders hebben die bovengrens voor de veiling al gepasseerd. Dat lijkt vooral een gok op ouderdom, mede dankzij een veilingetiket op de achterzijde, dat leidt naar een veiling in 1913 in New York.
[Update 02-10-2026: het kavel is verkocht voor $40,000.]
Wat missen we in de catalogus? Een daadwerkelijke toeschrijving. Het veilinghuis biedt het werk aan als “Italian School 15th Cent.” Het betreft een paneel van circa 53 × 37 cm, met een Madonna and Child met vergulde nimbus. Het heeft een schatting van $1.000-2.000.[1] Die schatting is inmiddels achterhaald door biedingen, die op moment van schrijven de $5.500 hebben aangetikt.
Kopers zijn duidelijk bereid meer te betalen dan de oorspronkelijke schatting van het veilinghuis. Maar waarom? Voor een toeschrijving is nog geen daadwerkelijke basis. Maar deze tamelijk summier gecatalogiseerde Madonna heeft al een langere geschiedenis achter zich.
Een veilingetiket uit 1913
Op de achterzijde zit een papieren etiket dat lijkt te verwijzen naar een veiling van The Anderson Auction Company, New York, waarbij het als lot 144 gecatalogiseerd zou zijn geweest. Het betreft de Art Collection of the late Col. Henry Thomas Chapman of Brooklyn die bij Anderson in New York op 27-29 januari 1913 werd geveild. In de catalogus wordt gesproken over een onbekende schilder, Italiaanse school, 15e eeuws, Madonna met kind. De afmetingen lijken ook overeen te komen.[2]
Het paneel heeft dus vermoedelijk al bestaan sinds januari 1913, toen het in een gevestigde New Yorkse collectie zat en daar destijds al als vijftiende-eeuws Italiaans schilderij werd gepresenteerd. We kijken daarmee minder stellig naar het object als ergens in de afgelopen decennia kunstmatig verouderd en vervolgens als Quattrocento gecatalogiseerd. Andere schilderijen uit dezelfde verkoop kunnen ook worden getraceerd. Twee portretten bevinden zich tegenwoordig bijvoorbeeld in de National Gallery of Art in Washington.[3]
Het schilderij zelf leest lastig
Op de voorkant zien we Maria tegen een vrijwel donkere achtergrond afgebeeld. Het naakte Christuskind ligt dwars over haar armen en lijkt te slapen. Maria buigt haar hoofd naar hem toe. Haar mantel en sluier zijn wit, terwijl dit contrasteert met groen en rood van een ander kleed en tuniek. De twee grote gouden nimbussen vallen duidelijk op.
Het veilinghuis spreekt van een “Byzantine period composition”.[1] Het schilderij gebruikt zeker een traditie met een lange middeleeuwse en Byzantijnse voorgeschiedenis. Maar de menselijke toenadering van moeder en kind past evengoed binnen de Italiaanse schilderkunst van de vijftiende eeuw. Het slapende kind kon worden opgevat als vooraankondiging van zijn latere dood.
De genoemde elementen nodigen uit tot vergelijkingen met Toscaanse en Florentijnse ateliers uit de tweede helft van de vijftiende eeuw. Er was sprake van een brede productie van kleinere werkplaatsen die Madonna’s voor particuliere devotie vervaardigden. Maar er valt ook wat af te dingen op de kwaliteit van de schilderkunst. Maria’s vingers zijn opvallend lang en stug gemodelleerd. En de overgang tussen het lichaam van het kind en de handen voelt gemaakt. De mantel heeft verder grove verfstreken.
Het werk heeft een verticale scheur door het paneel en is volgens de catalogus tekst schoongemaakt en gerestaureerd.[1] Op de voorkant is die structurele schade te zien, maar relatief goed weggewerkt. Vijfhonderd jaar oude paneelschilderijen kunnen uiteraard een gecompliceerde restauratiegeschiedenis hebben.
Waarom $5.500 niet zo vreemd is
De markt voor anonieme vroege Italiaanse schilderkunst kent een enorme afstand tussen een decoratief en een overtuigend als Quattrocento geaccepteerd werk. Conditie en onzekerheid over datering en uitvoering wegen daarbij zwaar. Een Madonna and Child with Angels, gecatalogiseerd als Florentine School, 15th Century, werd in 2019 verkocht voor €28.000 inclusief opgeld.[4]
Een andere Florentijnse Madonna and Child uit 2020 werd met technisch rapport onderbouwd en behaalde bij een schatting van €25.000-35.000 een prijs inclusief opgeld van €87.800.[5] Het geeft aan waarom bieders mogelijk al voorsorteren op de daadwerkelijke ouderdom. Er wordt hier vermoedelijk niet een belangrijk Quattrocento-paneel ontdekt, maar mogelijk wel geacteerd op een terughoudend ingezette schatting. Een interessant kavel voor nader onderzoek.
Heeft u een bijzondere belangstelling voor deze kunstenaar of voor dit onderwerp?
Volgt u deze kunstenaar of bent u een werk tegengekomen waarover u meer wilt weten? Wij doen regelmatig onderzoek naar werken die op de markt verschijnen en wisselen graag van gedachten over kwaliteit, provenance, kunsthistorische context en eerdere verkoopresultaten. U kunt ons rechtstreeks bereiken via info@antonello.art.
Noten en bronnen
[1] MBA Seattle Auction House, Fall Luxuries and Fine Arts Northwest, Renton, Washington, 1 oktober 2026, lot 182, “Italian School 15th Cent. Madonna and Child Oil on Panel”, schatting $1.000-2.000, 21 × 14,5 inch.
[2] The Anderson Galleries / Metropolitan Art Association, Art Collection of the Late Col. Henry Thomas Chapman of Brooklyn, N.Y., New York, 1913, lot 144: “Unknown Painter, Italian School, XVth Century, Madonna and Child”, panel, circa 20,5 × 14 3/4 inch.
[3] National Gallery of Art, Washington, provenance van Frans van Doorniks Isaac de Peyster en Anna de Peyster, beide uit de collectie van Col. Henry Thomas Chapman en Anderson Galleries, 27-29 januari 1913, kavels 357 en 358.
[4] Dorotheum, Old Master Paintings, Wenen, 18 december 2019, lot 10, Florentine School, 15th Century, The Madonna and Child with Angels, 47,7 × 31 cm; schatting €20.000-30.000; gerealiseerd €27.800 inclusief opgeld.
[5] Dorotheum, Old Master Paintings, Wenen, 10 november 2020, lot 143, Florentine School, 15th Century, Madonna and Child, 66 × 48,5 cm; schatting €25.000-35.000; gerealiseerd €87.800 inclusief opgeld.
